Marmara Körfezleri
İzmit Körfezi
- Kirlilik: Sanayileşmenin en yoğun olduğu ve kirlilik oranı en yüksek körfez
- Hinterland: Kocaeli Limanı sayesinde art bölgesi çok geniş
Gemlik Körfezi
- Bursa'nın dış ticaret kapısı
- Zeytincilik ve sanayi ile öne çıkar
Bandırma & Erdek Körfezleri
- Bandırma: Bor madeni ihracatı ve sanayi limanı
- Erdek: Turizm potansiyeliyle bilinir
Ege Körfezleri
Saroz Körfezi
- Kuzey Ege'de yer alır
- Akıntılar sayesinde kendi kendini temizleyebilen dünyadaki sayılı körfezlerden biri
Edremit Körfezi
- Kaz Dağları eteklerinde
- Zeytin tarımı ve termal/yaz turizmi
Çandarlı Körfezi
- İzmir'in kuzeyinde
- Türkiye'nin en büyük konteyner limanlarından biri inşa ediliyor
İzmir Körfezi
- Ege'nin en büyük ticaret limanı
- İç kısımda sanayi & yerleşim kaynaklı kirlilik
Güllük & Gökova Körfezleri
- Turizm potansiyeli çok yüksek
- Gökova: Mavi yolculuğun merkezi, yat turizmi
Akdeniz Körfezleri
Fethiye Körfezi
- Muğla-Antalya sınırına yakın
- Yat turizmi ve doğal güzellikleriyle meşhur
Antalya Körfezi
- Türkiye'nin en önemli turizm körfezi
- Kıta sahanlığı dar, ama turistik tesis yoğunluğu en üst seviye
İskenderun Körfezi
- Akdeniz'in en doğusu
- Sanayi & enerji odaklı: demir-çelik fabrikaları
- BTC gibi petrol boru hatlarının çıkış noktası
Marmara Yarımadaları
Çatalca-Kocaeli Yarımadası
- Türkiye'nin en gelişmiş yeri
- Sanayi, ulaşım ve ticaretin merkezi
- Aşınım düzlüğü (peneplen) üzerinde
- Nüfus yoğunluğu en fazla yarımada
Gelibolu Yarımadası
- Çanakkale Boğazı'nın Avrupa yakası
- Dağlık ve engebeli
- Sit alanı → sanayi & yerleşme az
- Ulaşım yollarının dışında kaldığı için gelişimi sınırlı
Biga Yarımadası
- Çanakkale'nin Asya tarafı
- Ana ulaşım yollarının dışında → tenha
- Maden çeşitliliği fazla (metalik madenler)
Kapıdağ Yarımadası
- Balıkesir'de
- Tombolo (Saplı Ada): Eskiden ada — dalga biriktirmesiyle karaya bağlanmış
Armutlu Yarımadası
- Yalova'nın bulunduğu yer
- Kaplıcaları ve turizm potansiyeliyle bilinir
Ege Yarımadaları
Urla Yarımadası (İzmir)
- İzmir'in batısı
- Üzerinde Çeşme gibi önemli turizm merkezleri
Dilek Yarımadası (Aydın)
- Büyük Menderes deltasının yanında
- Milli park — doğal bitki örtüsü ve yaban hayatı korunuyor
Datça Yarımadası (Muğla)
- Ege ve Akdeniz'in ayrım noktası
- Sapa kaldığı için sanayi yok → turizm ve arıcılık odaklı
- Dağlık yapı
Akdeniz Yarımadaları
Teke Yarımadası
- Antalya'nın batısı
- Karstik yapı → tarım zor
- Nüfus yoğunluğu çok az
- Kıl keçisi yetiştiriciliği yaygın
- "Teke-Taşeli" ikilisi: tenha yerler sorusunun vazgeçilmezi
Taşeli Yarımadası
- Antalya ile Mersin arası
- Karstik ve çok engebeli
- Türkiye'nin en az nüfuslanmış yerleri
- Ulaşım zor
Karadeniz Yarımadası
Sinop Yarımadası
- Türkiye'nin en kuzey noktası (İnceburun)
- Tombolo örneği (Kapıdağ gibi)
- Sinop Limanı doğal liman
- Küre Dağları geçit vermediği için hinterlandı dar → liman gelişememiş
⭐ KPSS Altın Kritik Noktalar
Ege'de Körfez Sayısı Neden Fazla?
Dağlar denize dik uzandığı için kıyı çizgisi çok girintili-çıkıntılıdır → körfez ve yarımada sayısı Ege'de maksimum.
Akdeniz'de Körfez Sayısı Neden Az?
Dağlar kıyıya paralel uzandığı için kıyı düzdür → körfez ve yarımada sayısı Ege'ye göre az.
Tombolo (Saplı Ada) = ?
Kapıdağ ve Sinop yarımadaları klasik tombolo örnekleridir — eskiden ada, dalga biriktirmesiyle karaya bağlanmış.
Hinterlandı Dar Liman = ?
Sinop: Küre Dağları engeli. Doğu Karadeniz limanları da aynı nedenle gelişememiştir.
En Tenha Yarımadalar
Teke & Taşeli: Karstik yapı + engebe + ulaşım güçlüğü = Türkiye'nin en seyrek nüfuslu alanları.
Kirlilik Sıralaması (Körfez)
En kirli: İzmit Körfezi (yoğun sanayi). İkinci sıra: İzmir körfezi iç kısımları.
Saroz Körfezi Neden Özel?
Akıntı sistemi sayesinde kendi kendini temizler → dünyadaki sayılı körfezlerden biri.
Çatalca-Kocaeli Yarımadası
Türkiye'nin en kalabalık ve en gelişmiş yarımadası. Peneplen (aşınım düzlüğü) üzerinde kurulu.
